Çok Amaçlı Salonlarda Sahne Mekaniği ve Motorlu Askı Sistemleri
- 23 Ara 2025
- 2 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 27 Ara 2025
Bir performans merkezinin veya konferans salonunun işlevselliği, sadece akustik kalitesiyle değil, sahne üzerinde hareket eden tonlarca ağırlığın ne kadar güvenli ve hassas kontrol edilebildiğiyle ölçülür. Sahne mekaniği; mimari, makine mühendisliği ve otomasyonun kesiştiği, hata payının sıfır olduğu bir disiplindir. Bu makalede, modern sahne sistemlerinin teknik standartlarını ve statik yük analizlerinin önemini inceleyeceğiz.
1. Statik ve Dinamik Yük Analizi: Çatı Konstrüksiyonu Üzerindeki Etki
Sahne üstü sistemleri tasarlanırken yapılan en büyük hata, sadece ekipmanın ölü ağırlığını (statik yük) hesaba katmaktır. Ancak motorlu bir bar veya dekor askısı hareket etmeye başladığı an, sisteme dinamik yükler dahil olur.
Dinamik Katsayılar: Ani duruş ve kalkışlarda (e-stop durumları dahil), halat ve motor üzerindeki yük, statik ağırlığın 1.2 ile 1.5 katına kadar çıkabilir.
Noktasal Yük Dağılımı: Truss (makas) sistemlerinin çatıya bağlandığı noktaların, binanın ana taşıyıcı sistemine (çelik konstrüksiyon veya betonarme kirişler) uygun şekilde transfer edilmesi şarttır. Yanlış hesaplanan bir asılma noktası, zamanla metal yorulmasına ve yapısal deformasyona yol açar.
2. Avrupa Standartları: BGV-C1, D8 ve D8 Plus Arasındaki Farklar
Sahne mekaniğinde güvenlik denilince akla gelen ilk kriter, Alman kökenli olan ve dünya çapında kabul gören DGUV (eskiden BGV) standartlarıdır.
D8: Sadece kurulum sırasında kullanılır. Altında insan durması kesinlikle yasaktır.
D8 Plus: Ekipman asıldıktan sonra altında insan durabilir, ancak hareket halindeyken (statik asılıyken güvenli) güvenlik kat katsayısı daha yüksektir.
BGV-C1 (DGUV 17): En üst seviyedir. İnsanların üzerinde yük hareket ettirilmesine olanak tanır. Çift fren sistemi ve aşırı yük (overload) koruması zorunludur. Projenin türüne göre seçilecek motorun bu sertifikalara uygunluğu "bilirkişi" denetiminden geçmelidir.
3. Çelik Halat ve Tambur Mühendisliği
Yükü taşıyan asıl unsur olan çelik halatların seçimi, "Güvenlik Faktörü" üzerinden yapılır. Sahne sanatlarında bu faktör genellikle 1:10 oranında tutulur (yani 500 kg taşıyacak bir halat, teorik olarak 5000 kg’da kopacak mukavemette olmalıdır).
Sarım Hassasiyeti: Tamburların yivli yapısı, halatın üst üste binmesini engelleyerek aşınmayı minimize eder ve barın her zaman yere paralel inmesini sağlar.
4. Otomasyon ve Pozisyonlama Hassasiyeti
Modern salonlarda perdelerin veya dekorların milimetrik bir senaryo ile hareket etmesi gerekir.
VFD (Variable Frequency Drive): Motorların kalkış ve duruş yumuşaklığını sağlar; bu da mekanik aksamın ömrünü uzatır.
Encoder Sistemleri: Mutlak (absolute) encoderlar sayesinde sistem, elektrik kesilip açılsa bile her bir barın zeminden kaç santimetre yükseklikte olduğunu hatasız bilir.
5. Bakım ve Periyodik Denetim Zorunluluğu
Sahne mekaniği sistemleri "yaşayan" sistemlerdir. Halatların tel atması, fren balatalarının aşınması veya limit switchlerin oksitlenmesi gibi durumlar hayati risk taşır. Uluslararası standartlar, bu sistemlerin yılda en az bir kez akredite kuruluşlarca "Yük Testi"ne tabi tutulmasını şart koşar.
© 2025 Nish Global Mühendislik Ltd Şti – Tüm Hakları Saklıdır.
Bu makalede yer alan metinler, teknik analizler ve yapısal öneriler 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Yazının tamamının veya bir kısmının, kaynak gösterilse dahi, yazılı izin alınmadan kopyalanması, çoğaltılması veya başka mecralarda yayınlanması kesinlikle yasaktır. İzinsiz kullanım tespitinde hukuki ve cezai işlem başlatılacaktır.
